khác biệt các PHIÊN CHỢ TRÀ THÁI NGUYÊN

Thái Nguyên quả không hổ danh là xứ “mở mắt thấy trà”. trên địa bàn tỉnh có tới hàng chục chợ chuyên doanh, không chỉ là những chỗ mua bán trà mà còn là nơi để các người làm trà, yêu trà tụ họp thử trà and bình phẩm. những người buôn trà sành điệu chọn trà ra sao? Con đường nâng chất lượng và lan rộng Thị phần của trà Thái Nguyên như vậy nào?

 

 

 

 

Chén đựng chén úp

Năm giờ sáng, bà Lê Thị Đào, 68 tuổi, vội thức dậy cùng nam nhi ra xã Phúc Xuân, trung tâm thành phố Thái Nguyên để chuẩn bị cho phiên chợ trà thái nguyên. “Dinh cơ” của bà tại đây là 1 căn phòng rộng hơn chục mét vuông chứa những thùng, xô, chậu, phích, những cái bàn dài & ghế băng bằng gỗ, mấy rổ đựng cả trăm chiếc chén sứ trắng.

thứ nhất, bà đi nhóm mấy bếp than tổ ong, ném lên đó các siêu nước, rồi bà cùng nam nhi khênh bàn ghế ra kê thành một dãy trong khu nhà lồng chợ. sau đó, bà mang rổ chén sứ ra xếp lên bàn, khi bà trở lại dãy bếp than thì nước cũng vừa sôi. Rót đầy nước vào mấy chục cái phích, bà đặt vào cái hộc được đóng ở mỗi đầu bàn hai, ba phích. Khoảng 6 giờ rưỡi là bà đã có thể nhàn nhã pha một ấm trà ngồi nhâm nhi. Mấy chục trong năm này bà Đào đã quen với nếp ấy. Có bốn, năm người khác cũng như bà, đã sẵn sàng xong xuôi bàn, ghế, chén, phích nước sôi.

Tiếng động cơ ô tô, xe máy, tiếng người nói xôn xao bắt đầu rộ. Người từ khắp nơi chở các bao tải trà nghễu nghện sau xe máy hoặc chất đầy trong thùng ô tô tải đổ về chợ. mỗi cá nhân chiếm một góc để đặt những bao tải trà xuống nền xi măng ở trong nhà lồng chợ. Miệng bao mở sẵn. Khoảng 7 giờ sáng, người mua bước đầu đến và chợ lập tức nhộn nhịp. Hai mươi chiếc bàn gỗ, mỗi bàn đặt hai phích nước sôi and hai chục cái chén. Người bán đã mở sẵn các bao trà tươi cười, đon đả mời chào. người mua vui chân dừng lại, một tay thọc vào bao nhúm một nhúm trà thả vào lòng bàn tay kia, dàn đều để cảm nhận bằng tay, ngắm bằng mắt, đưa lên mũi ngửi. Nhưng pha trà mới là công đoạn cần thiết nhất. Thả nhúm trà vào một chiếc chén, mở phích rót nước sôi ngập trà rồi đổ đi để tráng; thường xuyên rót nước sôi ngập trà & lấy một chiếc chén khác úp lên trên. Hãm chừng mười giây, người mua cầm hai chén trà lên chuyên nước sang nhau để ngắm màu nước, ngửi hương, nhấp vài ngụm mà cảm nhận vị. Khép bí mật một công đoạn thử trà là hình (của búp, cánh), sắc, hương, vị (của nước) and hình (của bã).

các lời trao lời, mắt nhìn mắt: “Nước kém lắm”, “Không lên hương”, “Ốp khô quá nó xơ chè”, “Chất chè quá êm”, “Cánh đẹp”, “Nước xanh đấy”…; rồi những lời mặc cả, bán mua: “Hai mươi thôi”, “Hai sáu mới bán”… Ông Đỗ Tuấn Anh, 59 tuổi, về sinh sống ở phường Thịnh Đán từ 29 năm nay. Ông có thú vui là đến chợ “tuyển chè để uống and tặng ngay anh em”. Lần này ông than phiền: “Một tiếng (giờ) tôi pha mấy chục chén mà vẫn chưa đc. Đáng ra mùa này chè ngon lắm, thế mà năm nay thợ nào thì cũng kêu, do bà con phun thuốc sâu nhiều quá…”.

9 giờ 15 phút, chị Nguyễn Thị Oanh, 33 tuổi, ở xóm Hồng Thái, xã Tân Cương đã nở thú vui tươi vì chị chở xuống chợ gần 50 ký trà thì đã bán đc 30 ký với giá 260.000 đồng/ký. Về giá bán, chị cho biết: “Thấp nhất thì 20 (200.000 đồng/ký), 22 (220.000 đồng/ký); tối đa là chè thái nguyên(chỉ hái một tôm đối với các loại trà khác là hái một tôm hai lá) là ba triệu sáu (3,6 triệu đồng/ký)”. Hai, ba trăm con người ken đầy chợ, người bán, kẻ mua, người đi khảo giá, kẻ chỉ đi dạo, đủ giọng điệu, đủ nét mặt, đủ tâm trạng nhưng đều gặp gỡ nhau ở các chén trà.

Bà Đặng Thị Dung, 45 tuổi, đã có 30 năm kinh nghiệm buôn trà. lúc nào bà cũng ở lại chợ cho tới lúc “không còn người nữa thì thôi, hết chè mới về”. Phiên này bà mua được 50 ký đem đến nhà ở thị trấn Giang Tiên, huyện Phú Lương, tỉnh Thái Nguyên để sắm sửa and bán lẻ. Bà là người sau cuối rời chợ vào lúc 10 giờ 45 phút.

Chợ trà Phúc Xuân hình thành từ 27 năm nay, họp từ khoảng 7 giờ đến 11 giờ vào những ngày 1, 4, 6, 9, 11, 14, 16, 19, 21, 24, 26, 29 âm lịch hàng tháng and được nhìn nhận là một chợ có mô hình lớn nhất về lượng trà deals and số người tham gia kinh doanh liên tục. Ông Nguyễn Văn Đông, quản trị UBND xã Phúc Xuân, ước tính trung bình mỗi phiên chợ người dân mua, bán từ là một,2-1,4 tấn trà. giá thành cũng khá phong phú, có cả loại trà giá chỉ 100.000 đồng/ký.

“Chè Cài, gái Hích”

Chợ trà Trại Cài đã tạo nên từ 32 trong năm này. “Chè Cài, gái Hích” là thành ngữ của người Thái Nguyên nói đến đặc sản trà Trại Cài and vùng gái đẹp phố Hích thuộc huyện Đồng Hỷ, tỉnh Thái Nguyên. Chợ trà Trại Cài họp ngày 2, 5, 7, 10, 12, 15, 17, 20, 22, 25, 27, 30 âm lịch hàng tháng, đông nhất là phiên chính vào trong ngày 10 and ngày 15. Từ đây, trà đặc sản của những xã Minh Lập, hòa bình (huyện Đồng Hỷ) đến đc với các người uống trà trong, ngoài tỉnh và chính vì thế, trà xuất xứ từ chợ Trại Cài càng ngày càng đc đa số chúng ta biết tiếng.

Ông Nguyễn Minh Hoan, Phó quản trị UBND xã Minh Lập, cho biết mỗi phiên chợ (họp từ 7 giờ đến 10 giờ) có tới hơn 10 tấn trà búp khô của vùng Trại Cài theo chân những người buôn tỏa đi mọi nơi, cả những tỉnh miền trung. đối với khoảng chục năm kia thì lượng trà giao thương ở chợ Trại Cài đã tăng gấp 3, 4 lần. Mỗi năm, vùng trà Trại Cài cung ứng cho thị phần gần 700 tấn trà búp khô.

Chợ trà Minh Tiến hồi sinh

Anh Nguyễn Văn Thanh, 36 tuổi, ở thị trấn Hùng Sơn, huyện Đại Từ là kẻ đi khắp những chợ bên trên địa bàn tỉnh để kinh doanh trà. gặp gỡ nhau ở chợ trà Trại Cài, anh rủ tôi đi một chợ trà mới hồi sinh sau gần 30 năm vắng bóng.

Xã Minh Tiến nằm ở ngã ba của ba huyện Đại Từ – Phú Lương – Định Hóa, là một trong những xã thuần nông cách trung tâm huyện Đại Từ tới hơn 20 ki lô mét về phía Tây Bắc. Từ những năm 1990 trở về trước, chợ Minh Tiến đã hoạt động sôi động, mỗi ngày lôi kéo sự tham dự của người dân trong xã và cả nhiều bạn từ các xã phía Nam huyện Định Hóa and phía Tây huyện Phú Lương. Nhưng rồi do các biến động cộng đồng, lâu đời qua chợ chỉ hoạt động cầm chừng. Nông sản lớn nhất, giá trị đặc biệt là trà đều đc người dân đưa đi bán tại chợ Phú Cường, cách trung tâm xã Minh Tiến khoảng 6 ki lô mét.

Lượng trà bày bán tại chợ Phú Cường có tới một nửa là trà từ Minh Tiến đưa xuống. Trong sâu thẳm tâm hồn, người dân Minh Tiến đều mong mỏi được bày bán những tinh hoa lao động của mình tại quê hương, mong được thêm phần tái lập chợ Minh Tiến nhộn nhịp, trù phú như mấy chục năm về trước. hi vọng đường đường chính chính ấy đang trở thành hiện thực. Ngày 25-9-2015, chợ trà Minh Tiến bắt đầu đc tái lập. Bà Đinh Thị Lực nói trong sự hồ hởi: “Tôi đã gần 60 tuổi, Cho tới ngày hôm nay cũng gần 30 năm rồi mới lại đc họp chợ nhà để giao thương mua bán thân thiện, ấm áp…”.

Chợ trà Minh Tiến họp vào những ngày trùng với chợ trà Trại Cài. Chợ họp từ 6 giờ sáng đến tầm 12 giờ là tan. Hôm đông nhất có đến mười mấy chiếc ô tô loại trọng lực từ 150 – 750 ký đến chợ lấy trà. Bà Nguyễn Thị Nụ, 52 tuổi, ở thị trấn Đại Từ, huyện Đại Từ, đi buôn trà từ 30 năm nay.

Phiên này bà mua được 400 ký, giá đắt nhất là 270.000 đồng/ký. Bà cho biết: “Mang chè về nhà tôi phải quay lại bằng tôn quay, giần, sẩy, đánh hương rồi mới đóng gói bán đi các nơi”. Mỗi năm, bà Nụ bán được từ 50-70 tấn trà. những gói trà Thái Nguyên hiệu Đức Nụ của mái ấm gia đình bà xuất khẩu nhiều địa phương ngay cả nước, xa nhất là vào tới quận 10, TPHCM.

Cũng ở huyện Đại Từ, chợ trà La Bằng họp phiên chính vào những ngày 5, 10, 15, 20, 25, 30 & phiên xép vào các ngày 3, 8, 13, 18, 23, 28 âm lịch hàng tháng. Trung bình mỗi phiên có từ 7-10 ô tô tải từ những nơi về nhập trà. Chợ trà La Bằng còn tồn tại cả trà ở nơi khác đưa đến bày bán. Giá trà búp khô loại ngon bán tại những phiên luôn ở mức trên 400.000 đồng/ký…

Trà ướp xác

Ở mỗi chợ trà đều có những người kê bàn, bày chén, phích, đun nước sôi không tính phí cho thợ thử trà. bọn họ đun liên tục, cứ phích vơi lại tiếp đầy, mỗi phiên hết cả trăm lít nước sôi để ship hàng người đi chợ pha trà. Đổi lại, bọn họ lấy buồn phiền trà mà họ mới pha một nước để thử, vắt khô, đóng bao mang đến phơi, cho cám trà ngon vào sao lại (5 ký buồn chán sao được 1 ký trà khô) rồi bán ra với giá từ 40.000-50.000 đồng/ký cho người buôn trà để pha trộn, hoặc cho những người bán quán nước. Mỗi phiên, bọn họ gom đc khoảng 20-30 ký buồn chán. Có người bán luôn buồn phiền ướt cho những cơ sở sao trà với giá 10.000 đồng/ký. đó chính là loại mà dân trong nghề gọi là trà ướp xác. Ngoài ra, chúng ta được mỗi cá nhân bốc cho một nắm trà khô bỏ vào cái hộp để trên bề mặt bàn, mỗi phiên cũng được khoảng 1 ký. “Mỗi phiên chưa tìm được một triệu (đồng)”, bà Lê Thị Đào cho thấy thêm.

cũng đều có người chỉ đưa đến chợ mỗi cái cân bàn 100 ký. Bà Sở, một người cho thuê cân, cho biết: “Ba mã (ba lần cân) năm nghìn (đồng). Nhưng cũng tùy người ta, trả được đồng nào thì trả”.

Nâng chất

những người có hàng chục năm kinh nghiệm buôn trà chỉ cần nhìn màu nước, ngửi hương là nhận ra đúng mực từng loại trà – ở đâu mang lại, bón bằng phân hữu cơ hay phân hóa học, trà sao đúng độ hay quá lửa… Trà sao quá lửa thì nhiều cám, cánh không đều, nước đục, hương không dậy.

Nhà nghiên cứu văn hóa trà – ông Vũ Quý Nhân (thường được biết đến với nghệ danh Mông Nông Vũ), nguyên Giám đốc Trung tâm văn hóa thông báo tỉnh Thái Nguyên, đúc kết: trà ngon là nước phải xanh, sánh, ngọt hậu, dư vị lan tỏa; phải đạt đc ngũ quý là sắc – khí – hương – vị – thần. hoạt động sản xuất trà ở Thái Nguyên đang chuyển dịch theo hướng tích cực với sản lượng, unique và giá trị dòng sản phẩm không hoàn thành nâng cao. Năm 2015, diện tích S trà trong toàn tỉnh là hơn 21.000 héc ta (đứng thứ hai trong cả nước sau tỉnh Lâm Đồng); sản lượng đạt gần 195.000 tấn trà búp tươi; sản lượng trà chế biến là hơn 41.000 tấn trà khô chế biến.

Đến nay, đã có 775 tổ chức, cá nhân được cấp quyền sử dụng nhãn hiệu tập thể “Chè Thái Nguyên”. Toàn tỉnh Thái Nguyên có 34 doanh nghiệp chế biến trà có quy mô, dây chuyền sản xuất đồng hóa & gần 60.000 cơ sở chế biến trà mô hình hộ gia đình. tập kết vào quality, người làm trà ở một vài vùng trà đặc sản như Tân Cương, Phúc Xuân, La Bằng, Trại Cài, Tức Tranh… đã chế tạo đc một trong những sản phẩm thời thượng mang tới giá trị cao với mức giá thành từ 1-4 triệu đồng/ký.

Ông Ngô Xuân Hải, Giám đốc Sở Nông nghiệp & phát triển nông thôn tỉnh Thái Nguyên, cho biết thêm với Xác Suất 56,4% trà giống mới, năng suất vượt bên trên 110 tạ/héc ta, mục tiêu của Thái Nguyên đến năm 2020 là tăng tỷ lệ diện tích trà giống mới lên 80% trong tổng diện tích S trà của tỉnh dự kiến đạt 23.000 héc ta; năng suất trà búp tươi đạt 115 tạ/héc ta; sản lượng đạt 240.000 tấn, Trong số đó nguyên vật liệu trà búp tươi cho chế tạo sản phẩm trà xanh chất lượng chiếm 80% trở lên.

Giai đoạn 2016-2020, Thái Nguyên dự kiến thi công các vùng nông nghiệp technology cao sản xuất trà bình yên tại các huyện Đại Từ, Phú Lương, Định Hóa, Đồng Hỷ, thị xã Phổ Yên, thành phố Thái Nguyên…

Nguồn: Tổng hợp trên mạng